Dankzij innovatieve ondernemers is ‘high tech tuinbouw Nederland’ nummer 1 op het gebied van Kennis & Innovatie. Maar sommige vernieuwingen kunnen niet alleen van ondernemers komen: die vragen meer om samenwerking tussen bedrijven, overheid, onderzoek en onderwijs. Vaak gaat het om innovaties die juist heel belangrijk zijn voor de toekomst van het tuinbouwcluster, maar ook complex. Het Innovatiepact van Greenport West-Holland maakt zulke doorbraakinnovaties mogelijk.
Nederland staat bekend als een zeer innovatief tuinbouwland. Veel vernieuwingen ontstaan in de praktijk, doordat ondernemers kiezen voor een nieuwe techniek, werkwijze, teelt of markt. Toch zijn er ook innovaties die niet vanzelf van de grond komen. Ze zijn niet alleen vernieuwend, maar ook te complex, te duur of te nieuw voor de markt. Voor sommige van die vraagstukken is het daarom nodig die vernieuwing anders aan te pakken. Een voorbeeld daarvan is 100% Groen: telen zonder chemie vraagt een ander teeltsysteem, andere genetica, acceptatie door de markt en nieuwe kennis en vaardigheden bij ondernemers én medewerkers.
Dit soort vernieuwingen heten doorbraakinnovaties. Ze zijn nodig om de tuinbouw toekomstbestendig te houden. De partners van Het Innovatiepact van Greenport West-Holland richten zich precies op deze doorbraakinnovaties. Sinds de start heeft het Innovatiepact al veel ideeën naar de praktijk gebracht. Enkele voorbeelden daarvan zijn het Cyberweerbaarheidscentrum Greenport, het programma Gezondheid van Greenport West-Holland en de verschillende acties op het gebied van Human Capital.
Maar hoe zorg je ervoor dat zulke innovaties niet op de plank blijven liggen, maar echt in de praktijk worden toegepast?
Wat zijn doorbraakinnovaties?
Doorbraakinnovaties zijn dus vernieuwingen die een groot verschil kunnen maken voor de sector. Beter en slimmer is vaak niet genoeg; vaak gaat het vooral om ‘anders’. Dus geen vernieuwing alleen op bedrijfsniveau, maar als geheel cluster. Soms is er zelfs nieuwe wetgeving nodig, of moeten subsidies beter ingericht worden.
Neem de overgang van gas naar aardwarmte. Zo’n overstap kan een bedrijf niet alleen. Er is nieuwe kennis nodig, overheden moeten het mogelijk maken. Hoe meer je in het onderwerp duikt, hoe complexer het blijkt te zijn om het bestaande systeem te veranderen.
Daarvoor bestaan veel oorzaken. Enerzijds zijn er de klassieke uitdagingen op het gebied van innovatie, zoals: is de innovatie marktrijp en is er een business case? Maar het gaat ook om samenwerking tussen ondernemers en partijen in de keten. Zo vraagt 100% Groen om brede acceptatie in de keten: een beestje of vlekje op een gewas moet misschien gedoogd worden door ketenpartners.
Vaak is ook nieuwe kennis en techniek nodig. Als er al kennis is over het onderwerp, dan ligt die vaak verspreid over verschillende organisaties. Hoe breng je die samen tot werkzame oplossingen?
Een doorbraakinnovatie is pas geslaagd als ondernemers er echt mee kunnen werken. Niet alleen de koplopers, maar de brede groep van ondernemers. Dat vraagt meer dan een goed idee. Medewerkers moeten ermee leren omgaan. Opleidingen moeten aansluiten, net als bijvoorbeeld subsidies. En de innovatie moet passen binnen de dagelijkse praktijk van het bedrijf.
Samenwerking als sleutel
De partners van het Innovatiepact richten zich daarom op het realiseren van doorbraakinnovaties door samenwerking. Doorbraakinnovaties ontstaan niet uit losse projecten. Ze vragen om een lange adem en een duidelijke richting. Het Innovatiepact werkt daarom met meerjarige thema’s en agenda’s. Zo weten betrokken partijen waar ze aan toe zijn en kunnen investeringen beter op elkaar worden afgestemd.
Door ondernemers, kennisinstellingen, onderwijs en overheden bij elkaar te brengen ontstaat een gezamenlijke aanpak. Niet één project, maar een samenhangende agenda. Dit betekent: verbinding tussen onderzoek, onderwijs en praktijk. Dus niet alleen nieuwe kennis ontwikkelen, maar die vertalen naar praktische handvatten, trainingen en tools. Zo wordt innovatie begrijpelijk en toepasbaar.
In die samenwerking worden duidelijke afspraken gemaakt op basis van een agenda. Bijvoorbeeld: wie ontwikkelt nieuwe kennis, wie test oplossingen in de praktijk, wie zorgt voor scholing en training en wie helpt bij financiering en opschaling? Zo ontstaat er een keten van idee tot toepassing. Van onderzoek, via pilots, naar gebruik door koplopers en uiteindelijk het brede peloton van ondernemers.
Samenwerken en kennis delen
Door de partners van het Innovatiepact worden doorbraakinnovaties dus stap voor stap realiteit. Niet vanzelf, maar door samen te werken, kennis te delen en gericht te investeren. Voor ondernemers betekent dit dat zij niet alles zelf hoeven uit te zoeken. Ze kunnen aansluiten bij initiatieven die al lopen, meedenken over oplossingen en meedoen op een manier die past bij hun bedrijf. Zo zal een koploper een innovatie testen en stappen andere bedrijven later in, als de innovatie zich heeft bewezen. Zo helpen we elkaar samen verder.
Dit artikel is het eerste deel van een reeks van drie over het Innovatiepact. In de volgende artikelen gaan we in op hoe het Innovatiepact is georganiseerd en op het thema 100% Groen.
