Logiqs is een van de koplopers op het gebied van vertical farming: het ontwikkelt en produceert complete teeltsystemen. Logiqs is sinds de start partner van het Fieldlab Vertical Farming, een initiatief van Greenport West-Holland. In het Fieldlab werken bedrijven, kennisinstellingen en overheden samen aan kennisdeling en innovatie rondom vertical farming. Directeur Gert-Jan van Staalduinen: “Het fieldlab is goed voor de BV Nederland. Het feit dat we in Nederland als triple helix samenwerken maakt indruk in het buitenland.”
Gert-Jan, waarom is Logiqs aangesloten bij het Fieldlab Vertical Farming?
“Vertical farming is zo complex dat je het nooit alleen kunt overzien. Daarom is het waardevol om in een netwerk te zitten met mensen die er vanuit andere invalshoeken naar kijken. Zo word je samen sterker. Daarnaast vind ik ook dat we in Nederland vertical farming te lang hebben onderschat, terwijl het internationaal al volop in ontwikkeling was. Als het straks een belangrijk onderdeel wordt van voedselproductie, wil je daar als sector niet achteraan lopen.”
Wat heb je tot heden geleerd bij het Fieldlab Vertical Farming?
“Een belangrijke les is dat niemand het volledige plaatje al overziet. Dat geeft enerzijds onzekerheid, maar ook ruimte om samen te leren. Tegelijk zie je dat er veel kennis en bereidheid is bij universiteiten en hogescholen. Wat ook opvalt: het is lastig om partijen zoals retail en veredeling echt aan te haken. Dat zijn juist cruciale schakels die nog onvoldoende meedoen, terwijl zij wel bepalend zijn voor opschaling.”
Hoe kijken retail en consumenten naar vertical farming?
“Bij consumenten spelen vooral beeldvorming en gewoontes een rol. Er leeft bijvoorbeeld het idee dat ‘biologisch’ gezonder is, terwijl ‘industrieel geproduceerd’ voedsel al snel als minder goed wordt gezien. Vertical farming valt vaak in die laatste categorie, terwijl voedsel uit een vertical farm onbespoten is en de voedingswaarde heel goed stuurbaar is.”
“Supermarkten zijn vooral gericht op prijs, efficiëntie en leverbetrouwbaarheid. Ze zijn daarom terughoudend met nieuwe concepten, zeker als die duurder zijn of niet direct in het bestaande schap passen. Om dat te doorbreken, moet je laten zien dat vertical farming iets extra’s biedt – bijvoorbeeld aantoonbare kwaliteit of voedingswaarde – én dat daar een markt voor is. En het mooie is: met vertical farming kun je exact meten en voorspellen hoeveel vitaminen in een product zitten.”
Welke onderzoeken hebben jullie zelf gedaan? En wat heb je daarvan geleerd?
“We hebben vergelijkende proeven gedaan met verschillende teeltsystemen, waarbij we op exact dezelfde wijze probeerden te telen. Dan zie je enorme verschillen ontstaan. Dat komt onder meer door luchtstromen: het maakt veel uit of lucht van onderen naar boven wordt geblazen, of vanaf de zijkant. Dat heeft een enorm effect op het gewas.
Ook de plek van een sensor is doorslaggevend. Zo past basilicum actief het klimaat aan – als een van de weinige gewassen. In een proef bliezen we ‘woestijnlucht’ in een cel met basilicum, en het gewas creëert zelf een prettig klimaat: het verlaagt in zo’n geval de temperatuur en verhoogt de luchtvochtigheid. In zo’n geval is het dus belangrijk waar in de luchtstroom je een klimaatsensor plaatst.”
Hoe kan de volgende stap gezet worden in vertical farming?
“De sleutel is een werkende businesscase. Zolang vertical farming te duur is, kom je niet verder. Techniek wordt natuurlijk pas goedkoper als het veel verkocht wordt. Maar om veel verkocht te worden, moet het goedkoper zijn. We hebben dus schaal nodig om kosten omlaag te krijgen, maar daarvoor moet het eerst rendabel zijn. Dat is een kip-ei-probleem. Je hebt dus een eerste succesvolle toepassing nodig – zoals Tesla dat voor elektrisch rijden was – die laat zien dat het werkt en waar geld mee wordt verdiend. Van daaruit kan de sector versnellen. We zien nu verschillende business cases waarin kwekers met een vertical farm goed geld kunnen verdienen en dat kan een sneeuwbal in beweging zetten.”
