Wat nou als we schimmels al kunnen detecteren voordat de hele lading gewassen ziek en verloren is? Met die vraag gingen de heren van ProteoT, een spin-off van de TU Delft, aan de slag. Samen met Stichting Control in Food & Flowers dienden zij een case in bij de Fieldlab voucherbundel van Greenport West-Holland, voor onderzoek naar het vroegtijdig detecteren van Fusarium in monsters. Het doel: eerder weten welke schimmel aanwezig is, zodat telers gerichter kunnen ingrijpen. “Als je dat gerichter kunt doen, en misschien zelfs biologisch, dan heb je in de toekomst een veel duurzamere teelt.”
Via de Fieldlab voucherbundel van Greenport West-Holland maken we mogelijk dat MKB-bedrijven uit de regio met een innovatief idee hiermee aan de slag kunnen, ondersteund door de kennis, kunde en faciliteiten van een fieldlab.
De fieldlab voucherbundel is een samenwerking van Greenport West-Holland, Kansen voor West, Delphy, Inholland, Logiqs, Stichting Control in Food & Flowers, Signify, Tomatoworld, Vertify en WUR.
Nerd met een babbel
De TU Delft-campus maakt een uitgestorven indruk. Wie op zoek is naar studenten kan beter vanavond in de binnenstad een kijkje nemen. Of ergens langs de Spaanse kust. Toch zit er midden in de ontvangsthal van het Applied Sciences-gebouw iemand op zijn laptop te werken: Pim Schaasberg. Hij omschrijft zichzelf als een nerd met een babbel. En daar blijkt, na een monoloog van ruim een uur over eiwitten, schimmels en fermentaties, geen woord aan gelogen.
Als student raakte Pim gefascineerd door eiwitten. “Eiwitten snap ik op de een of andere manier.” Inmiddels runt hij samen met Joep Dols en David Eggink de startup ProteoT. Zijn voormalige associate professor en medeoprichter Martin Pabst kijkt vanuit een wetenschappelijk adviseursrol over de schouder mee, met zijn kantoor pal naast dat van Pim.
De samenwerking met Stichting Control in Food & Flowers (SCFF) maakt het plaatje compleet. Als kennisinstelling en onafhankelijke partij, maar tegelijkertijd met een sterke verbinding met de markt, kan SCFF volgens Pim een belangrijke brug slaan tussen vragen uit de praktijk en technologische oplossingen. “Zij kennen de vragen die komen vanuit de markt. Ook doen ze de technische setup van analyses, het interpreteren van data en het vertalen daarvan naar een businesscase. Daarbij word je direct gekoppeld aan telers en ondernemers. Laatst zijn we bij elkaar op werkbezoek geweest in het lab. Dat was heel leuk om op die manier van elkaar te leren.”
Over planten en schimmels
In samenwerking met SCFF deed Pim de afgelopen maanden onderzoek naar de identificatie van schimmels in de glastuinbouw. Een belangrijk probleem daarbij is dat schadelijke schimmels vaak pas worden vastgesteld wanneer het eigenlijk al te laat is. Zodra de symptomen zichtbaar worden en de plant al is aangetast, kan aan de rottingspatronen worden herleid welke schimmel de schade heeft veroorzaakt. De teler is dan vooral bezig met het bestrijden van de gevolgen.
Pim wil die besluitvorming naar voren halen. Niet pas ingrijpen wanneer de schade zichtbaar is, maar al eerder kunnen vaststellen welke schimmel aanwezig is. Dat kan bovendien veel gerichter. “Elke schimmel groeit weer op een andere plant en wordt ook weer bestreden met een ander gewasbeschermingsmiddel, al dan niet biologisch of met een pesticide. Een teler moet natuurlijk weten wat er aan de hand is, voordat hij die hele kas volgooit met allerlei chemicaliën. Als je dat gerichter kunt doen, en misschien zelfs biologisch, dan heb je in de toekomst een veel duurzamere teelt.”
Om die aanpak te testen, gingen de onderzoekers aan de slag met Fusarium, een van de vijf meest voorkomende schimmelgroepen in de glastuinbouw. Al snel werd duidelijk dat de technologie mogelijk breder inzetbaar is dan alleen voor het aantonen van één specifieke schimmel.
“Als we er een analytische service van kunnen maken, detecteer je niet alleen Fusarium, maar neem je alle schadelijke schimmels mee op het moment dat je een monster van een plant, aarde of water instuurt.”
Zo werd besloten om naast Fusarium ook een andere potentieel schadelijke schimmelsoort uit de top vijf in het onderzoek mee te nemen. Ook die analyse bleek succesvol. Daarmee werd Fusarium niet alleen nauwkeurig geïdentificeerd, maar werd ook onderzocht of de technologieverschillende schimmelsoorten van elkaar kan onderscheiden.
Laboratoria die over de juiste hardware beschikken, kunnen de software van ProteoT gebruiken om schimmels vroegtijdig op te sporen. Een compleet nieuwe analytische workflow is daarvoor dus niet nodig. Dat maakt de technologie volgens Pim ook interessant voor andere markten. “In de voedselmarkt zijn de marges klein en de volumes hoog. Dus als je de huidige apparaten kunt optimaliseren, wordt dat veel meer gewenst dan dat je ineens met een heel nieuw apparaat of protocol aankomt zetten.”
Ander product, hetzelfde trucje
Het onderzoek is een belangrijke mijlpaal voor de startup. De veelbelovende resultaten smaken dan ook naar meer. Na het succesvol uitvoeren van metingen in pure celculturen is de vervolgstap om de methode ook op echte praktijkmonsters te testen en te valideren. Tegelijkertijd is een stevig fundament ontstaan voor nieuwe samenwerkingen met bijvoorbeeld laboratoria en grote producenten. De ambitie is om de technologie uiteindelijk breder in te zetten dan alleen voor schimmeldetectie in de glastuinbouw. “We hebben het nu over schimmels, maar denk ook aan het vroegtijdig opsporen van bijvoorbeeld allergenen: noten, melk. Daar kunnen we hetzelfde trucje bij doen. Nauwverwante soorten die lastig van elkaar te onderscheiden zijn, die ook schadelijk kunnen zijn voor de consument. Een heel ander type product, maar voor ons verandert er niet zo veel. In die zin is dit een enorme doorbraak.”
